Samenstelling: Roland Vannieuwenhuyze
Dagvlinders in 2004
De zomer van 2004 was veel minder mooi dan die van 2003, maar deze laatste was dan ook uitzonderlijk warm. Het zal dan ook niemand verwonderen dat we voor 2004 veel minder waarnemingen verzamelden, namelijk 807 tegenover 3430 vorig jaar. We moeten wel nog van een aantal mensen een hoop waarnemingen krijgen. We verwachten ze in spanning, maar ondertussen kunnen we toch al duidelijk enkele tendensen afleiden.
Klik op één van onderstaande vlindernamen om direct de tekst te lezen.
| Argusvlinder | Bruin blauwtje | Eikepage |
| Groentje | Groot dikkopje | Heidevlinder |
| Icarusblauwtje | Keizersmantel | Kleine vuurvlinder |
| Koolwitjes | Koninginnepage | Oranjetip |
| Oranje luzernevlinder | Oranje zandoogje |
Koninginnepage, Papilio machaon
Er werden niet minder dan 14 waarnemingen gedaan van telkens 1 ex. Het begon al vroeg met 4 waarnemingen in mei. Het is bijna zeker dat dit allemaal nakomelingen waren van de invasie van vorig jaar toen er meer dan 30 waarnemingen waren (waarvan slechts één in mei), wat natuurlijk te danken was aan de extreem goede zomer.
03/05: Opgespoten terrein Pathoekeweg te Brugge (RVK)
18/05: tuin in Leon Claeysstraat te Zedelgem (BVD)
18/05: Vijver Zevenkerke te Sint-Andries (VK)
24/05: Hoogveld te Oostkamp op Rododendron (CP)
12/06: tuin Eninckstraat te Loppem (PED)
24/07: Miseriebocht te Beernem (FJH)
28/07: Groene 62 ter hoogte van Wijnendale te Torhout (SV)
31/07: Hoge Noen in de achterhaven te Zeebrugge (RV, RG)
04/08: tuin in Woudweg naar Zedelgem te Snellegem (MP)
06/08: tuin te Oostkamp op gekweekte Leverkruid en Verbenea (CP)
06/08: tuin in Garnaalstraat te Torhout (ILR)
06/08: tuin in Woudweg naar Zedelgem te Snellegem (MP)
11/08: Hoge Noen te Zeebrugge (JVW)
15/08: tuin te Oostkamp op gekweekte Leverkruid en Verbena (CP)
Vanaf deze laatste datum werden geen vlinders meer gezien, maar eind augustus vonden we wel nog rupsen op drie verschillende plaatsen. Het wordt angstig afwachten hoeveel dieren de komende winter zullen overleven. Misschien zien we volgend jaar nog enkele nakomelingen van de vlinders van 2003!
26/08: 1 rups op Venkel in tuin te Jabbeke (JS)
28/08: 1 rups op Venkel in tuin te Assebroek. (WVB)
31/08: 1 rups op Venkel in tuin te Assebroek (zelfde plaats als vorige wnm, maar andere rups) (WVB)
31/08: 1 grote rups op Dille in tuin te Beernem (KH)
Koninginnepages leggen dikwijls eieren op Venkel, Wortelen en andere planten in tuinen. De Venkelplant van de wnm van 28 en 31/08 was wel eerder in het jaar aangekocht en kan al van dan "besmet" geweest zijn met eieren, en dus van een heel andere streek komen. Er werd een mooie foto gemaakt waarop de oranje tentakels te zien zijn waarmee de rupsen bij verstoring hun vijanden afschrikken.
Koolwitjes, Pieris spec.
Dit jaar werden de waarnemingen van Koolwitjes officieel meegeteld. De waarnemingen van vorig jaar waren eigenlijk alleen maar van mensen die tegen de afspraken in ze toch geteld hadden. Toch hadden we dit jaar (120 wnm) slechts een derde van het aantal waarnemingen van vorig jaar (352), wat ook wel aan het minder goede weer van 2004 zal liggen. Toch heerst er bij iedereen de indruk dat de koolwitjes het goed deden in 2004. Onder andere ook later op het jaar (augustus-september), maar heel wat van deze recente waarnemingen zijn heel zeker nog niet doorgegeven. Begin september waren de koolwitjes in tuinen duidelijk de algemeenste soorten.
Oranjetip, Anthocharis cardamines
Tegen de tendens van de andere soorten in, zagen we in 2004 even veel exemplaren (52 wnm) van deze soort dan vorig jaar (50 wnm). Nochtans was iedereen vorig jaar al vol verwachtingen gefocust op het Oranjetipje. Het zal dus geen waarnemingseffect betreffen of aan de perceptie liggen en we kunnen gerust stellen dat de Oranjetip nog steeds aan het uitbreiden is in onze streek.
Het is nog steeds opvallend dat de vlinder niet in de polders voorkomt. Voor de rest kan hij op veel plaatsen gezien worden, ook in tuinen, maar op enkele plaatsen is de soort toch opvallend talrijk, zoals de Gemene Weiden te Assebroek (10 ex. op 23/04 – RV), Domein "Heilig Hart" te Beernem (10 ex. op 23/04 – GOB), het Kampveld te Oostkamp (8 ex. op 02/05 – GW), boerderij Loca Labora te Beernem (12 ex. op 02/05 – IH, LVP)…
Als je Oranjetipjes op bezoek krijgt in je tuin, zoek dan maar even de mogelijke waardplanten af, want zelfs in tuinen komen ze zich soms voortplanten. Dit jaar werd dit vastgesteld op 02/05 toen op Judaspenning 2 eitjes gevonden werden in een tuin in de Oude Vaartstraat te Beernem. Het legsel werd in de gaten gehouden maar er werden later geen rupsen gevonden (KH, DDJ).
Oranje Luzernevlinder, Colias croceus
Van deze vlinder werden slechts twee waarnemingen gedaan (vorig jaar 46), maar één ervan betreft toch wel meteen 10 ex., en dit op de uitgestrekte klavervelden van de Hoge Noen in de achterhaven van Zeebrugge (11/08 – JVW).
Eikepage, Neozephyrus quercus
Het was een goed jaar voor deze soort aangezien we ondanks het slechte weer en de algemene tendens om minder vlinders waar te nemen dan vorig jaar, bij deze soort juist meer waarnemingen hadden.
24/06: 1 ex. tuin bij Waaroost te Waardamme (PK)
24/07: 8 ex. tussen jachthaven en Sint-Jorisstraat te Beernem (FJH)
07/08: 1 ex. in tuin te Loppem (RV)
18/08: 1 ex in bosje te Hertsberge-Waardamme (AZP)
De waarneming van 07/08 is merkwaardig omdat ze midden in de nacht gebeurde. Het dier was aangetrokken door een nachtvlinderlamp.
De ZWVVK speurde deze zomer actief de toppen van de eiken af op zoek naar deze soort en kwam tot de bevinding dat ze zowat overal voorkomt. Dit is natuurlijk wel een spectaculair resultaat want het betreft een soort die zeer zeldzaam geacht werd, hoewel goed bekend was dat ze meestal hoog in de bomen verbleef en daar moeilijk te zien is. Ze laat zich zelden verleiden om naar bloeiende lage planten af te dalen want ze voedt zich niet zozeer met nectar, maar wel vooral met honingdauw, een zoete stof die door bladluizen afgescheiden wordt. Het zou zeker de moeite zijn om ook in onze streek de eiken eens af te speuren tussen half juli en half augustus hoewel het natuurlijk ook mogelijk is dat 2004 echt wel een superjaar was voor de soort en dat het actief naar deze soort zoeken in de toekomst minder gunstige resultaten zal opleveren.
Groentje, Callophrys rubi
Twee waarnemingen in de Gulke Putten te Wingene, het gekende "bastion" van deze soort.
Kleine Vuurvlinder, Lycaena phlaeas
KH had het geluk in zijn tuin te Beernem een eierleggend vrouwtje te zien op 02/09. Het dier beperkte zich heel opvallend tot de kleine exemplaren van Schapezuring! De plantjes hadden bladeren van maar een paar centimeter en stonden helemaal alleen, omringd door blote aarde.
Bruin Blauwtje, Aricia agestis
Voor deze soort was het eveneens een zeer goed jaar. Ook de ZWVVK meldt dit jaar veel Bruine Blauwtjes, en ze vraagt zich af of de waarnemers nu meer op de soort letten of dat de soort wel degelijk vooruit gaat. Maar het zou ons verwonderen dat bij ons nu toevallig ook op precies hetzelfde moment beter op de soort gelet wordt. Het zal dus wel zo zijn dat het de soort goed voor de wind gaat. Opvallend zijn het zeer grote aantal exemplaren bij sommige waarnemingen, onder andere langs de Gentse vaart te Beernem, waar de soort in vroegere jaren ook al regelmatig (maar in kleinere aantallen) waargenomen werd:
18/05: 16 ex. in de Miseriebocht te Beernem (GW)
15/08: 7 ex. Gevaerts-Noord te Beernem (KH)
22/08: 20 ex. in het Zwin te Knokke (GW)
Icarusblauwtje, Polyommatus icarus
Deze soort volgt de normale trend: slechts 20 wnm tegenover 85 in 2003. Maar een paar waarnemingen rond half augustus vallen op door het grote aantal exemplaren:
11/08: 100-den ex. op de Hoge Noen te Zeebrugge (JVW)
15/08: 108 ex. in Gevaerts-Noord te Beernem (KH)
Keizersmantel, Argynnis paphia
Ongelofelijk maar waar: er zijn twee waarnemingen van Keizersmantel!
07/08: 1 sterk afgevlogen mannetje in tuin op Buddlea te Snellegem (MP, RV)
11/08: 1 vrij gaaf mannetje in Zorgvliet te Waardamme (PK, PB)
Heidevlinder, Hipparchia semele
Er is slechts één waarneming. Er is duidelijk niemand aan onze kust die min of meer grondig de Heidevlinders zoekt.
22/08: 5 ex. Zwin te Knokke (VK)
Oranje Zandoogje, Pyronia tithonus
Hoewel er slechts 36 wnm zijn tegenover 182 in 2003, hebben we sterk de indruk dat deze soort het in 2004 zeer goed gedaan heeft. In elk geval zijn enkele hoge aantallen zeer tekenend:
17/07: 19 ex. Lage Moere te Meetkerke (FDS)
24/07: 20 ex. Wegberm te Snellegem (MP)
31/07: 100-den langs de Oude spoorweg te Torhout (ILR)
08/08: 60 ex. Drongengoed te Ursel (RV, RG)
11/08: 20 ex. Hoge Noen te Zeebrugge (JVW)
15/08: 55 ex. Gevaerts-Noord te Beernem (KH)
Argusvlinder, Lasiommata megera
In vergelijking met de normale tendens zijn er nog redelijk wat waarnemingen van deze soort. Maar alle situeren zich in de polders. In de zandstreek ten zuiden van Brugge is de soort als het ware uitgestorven.
Groot Dikkopje, Ochlodes venata
Van deze soort hebben we slechts één waarneming. Het gaat angstwekkend slecht met deze voorheen algemene soort.
16/06: 1 ex. in tuin te Loppem (RV)
Roland Vannieuwenhuyze
Waarnemers
AZP Arnout Zwaenepoel
BDG Boudewijn De Graeve
BVD Bob Vanden Driesche
CM Chantal Martens
CP Catherine Priem
DDJ Denise De Jonckheere
DW Dieter Willems
EH Eric Hermy
FDS Frank De Scheemaeker
FJH Filip Jonckheere
FVR Filip Verroens
GC Geert Carette
GN Gerry Neirinckx
GOB Guido Orbie
GW Gabriel Wieme
HS Hugo Gevaert
IH Inge Hurtekant
ILR Ivan Leroy
JDB Johan Debuck
JDK Joseph Dekempe
JJA John Jaques
JS Jan Smet
JVW Jef Van de Water
KDQ Kristien De Queecker
KH Kristof Hurtekant
LVP Luc Vanpaemel
MP Marcel Pottier
NE Nicholas Endriatis
PDC Paul Decuypere
PED Peter Degrande
PK Patrick Keirsebilck
PB Pauwel Bogaert
PRC Philip Recour
PS Philippe Schepens
PW Paul Willems
RDL Romain Deloof
RG Régy Goemaere
RV Roland Vannieuwenhuyze
RVK Rik Van De Kerkove
SVE Stefaan Verplancke
TN Tony Neutens
VK ZWVVK (Zuid-Westvlaamse Vlinderkring)
WJ Wim Jans
WVB Willy Vande Bussche
YN Yvan Naessens